Yazı Detayı
04 Haziran 2018 - Pazartesi 16:05
 
Zihinsel engelli bireylere okuma yazma öğretimi
Fatih EKİNCİ
info@kocaeliekspres.net
 
 

Zihinsel engelli bireylere okuma yazma öğretimi meşakkatli fakat doğru yöntem ve teknikler uygulandığı zaman bir o kadar da zevkli bir iştir. Şu da bir gerçek doğru yöntemi tespit edebilmek için genel yöntemleri bilmek gerekmektedir. Bunlar:
1. Metin yöntemi(Üstün zekalı bireyler için): Paragraf bütün halinde verilir. Sonra cümle-kelime-hece ve seslere ayrılır.
2. Harf yöntemi(Otistik bireyler için): Harflerin okunuşu öğretilir.( Daha doğrusu otistik olan birey harflerin okunuşunu ezberler. Örnek: ba-ca-ka-pı…) Sonra bu heceler birleştirilerek yeni kelime ve cümleler oluşturulur.
3. Ses yöntemi (Hafif veya ortaya yakın hafif düzeyde zihinsel yetersizliği olan bireyler için): Harflerin okunuşu esas alınmıştır. Bildiğiniz gibi şu anda devlet okullarında uygulanan bir yöntemdir.Sesler gruplara ayrılmış ve guruptaki ses sırası takip edilerek yeni yeni kelimeler türetilmiştir. Şöyle ki:

Birinci Grup : e,l,a,t

İkinci Grup : i,n,o,r,m

Üçüncü Grup : u,k,ı,y,s,d

Dördüncü Grup: ö,b,ü,ş,z,ç

Beşinci Grup : g,c,p,h

Altıncı Grup : ğ,v,f,j

Peki, bu sıra özel eğitime muhtaç bireyler için uygun mudur?

Kısmen uygundur. Şu asla unutulmamalıdır ki özel eğitime muhtaç bireylere özel teknik ve yöntemler uygulanmalıdır. Olabildiğine sade ve anlaşılır olmalıdır. Bu nedenle özel eğitime muhtaç bireylere önce sesli harflerin okunuşu öğretilmeli sonrada öğrenilen bu sesli harfler, sessiz harflerin okunuşuyla birleştirilerek hece kelime ve cümleler oluşturulmalıdır.

Deneyimlerimiz sonucu çıkan en uygun sıra:

Birinci Grup: a,e,ı,o,u,i,ö,ü

İkinci Grup : l-m-t-n-s-k-r-f-y-z-v-b-c-d-p-h-ş-ç-g-j-ğ

Ses yönteminde uyulması gereken bazı basit kurallar vardır. Bunlar:

a) Hece ve kelime oluşturulurken bireyin öğrenmediği ses asla kullanılmamalıdır.

b) ı ile i, o ile ö, u ile ü peş peşe öğretilmemelidir.

c) El yazısı (birey okumayı öğrenmeden önce) verilmemelidir

d) Okuma öğrenildikten sonra yazı çalışmalarına geçilmelidir.

1. Fiş ( bütün-parça-bütün) yöntemi (orta veya ortaya yakın düzeyde zihinsel yetersizliği olan bireyler için):Önceki yıllarda yine devlet okullarında uygulanan bu yöntem, öğretim yöntemleri içerisinde en somut olanıdır. Elbette ki yine bu yönteminde özel eğitime muhtaç bireylere uyarlanması gerekmektedir. Önceki yıllarda devlet okullarında ‘Ali gel’ ve Ali bak’ serisi olmak üzere iki seri kullanılmaktaydı. Aşağıda yazdığım basamaklar bu iki serinin karışımından oluşmaktadır. Fakat şu da unutulmamalıdır ki öğretmen istediği fişi uygulamaya koyabilir. Hatta kendiside yeni fişler üretebilir. Önemli olan kullanılan fiş cümlelerinin bütün kapalı ve açık heceleri içerisinde bulunduruyor olmasıdır. Buda aylarca süren ciddi bir çalışma sonucunda ancak oluşturulabilir.

Aşağıda yazdığım fiş basamaklarını birçok kaynaktan ve deneyimli öğretmenlerimizin tecrübelerinden yararlanarak hazırladım. Basamak takibinde ağıra yakın zihinsel yetersizliği olan bireyleri baz aldım. Ancak hazırladığım 1111 basamaktan yalnızca 60 tanesini buraya yazabildim. Tabi şu da unutulmamalıdır ki her çocuk bireyseldir bu sebeple çocuğun ilgisine göre fiş vermek ve doğru zamanda kelime ve hece evresine geçmek lazımdır. Bu nedenle her öğretmen kendi kabiliyeti ve öğrenci özellikleri bakımından istediği sıra ve yöntemi uygulayabilir. Ümit ediyorum ki sizlere faydalı olacaktır.

BASAMAKLANDIRILMIŞ, FİŞ YÖNTEMİYLE OKUMA-YAZMA ÖĞRETİMİ

1. Okuma yazmaya hazır bulunuşluk düzeyine ulaşır.

2. Kavramları bilir

3. Yazı araç- gereçlerini tanır,kuralına uyar.

4. Serbest-dik-yatay-sola eğik-eğri yuvarlak çizgi çizer.

5. ABC mizdeki harfleri yazar.(kuralına uygun)

6. ‘Ali ata bak.’ Fişini gösterildiğinde okur-söylendiğinde yazar.

7. ‘Emel eve gel.’Fişini gösterildiğinde okur-söylendiğinde yazar.

8. ‘İpek ipi tut.’ Fişini gösterildiğinde okur-söylendiğinde yazar.

9. ‘Ömer mısır sever.’ ’Fişini gösterildiğinde okur-söylendiğinde yazar.

10. ‘Uyan Ufuk uyan.’ ’Fişini gösterildiğinde okur-söylendiğinde yazar.

11. ‘Işık ılık süt iç.’ ’Fişini gösterildiğinde okur-söylendiğinde yazar.

12. ‘Oya okula koş.’Fişini gösterildiğinde okur-söylendiğinde yazar.

13. ‘Ümit üzüm yer.’ ’Fişini gösterildiğinde okur-söylendiğinde yazar.

14. ‘Ali ata bak. ’Fişinin kelimeleri gösterildiğinde okur-söylendiğinde yazar.

15. ‘Emel eve gel.’ ’Fişinin kelimeleri gösterildiğinde okur-söylendiğinde yazar.

16. ‘İpek ipi tut.’ ’Fişinin kelimeleri gösterildiğinde okur-söylendiğinde yazar.

17. ‘Ömer mısır sever.’ ’Fişinin kelimeleri gösterildiğinde okur-söylendiğinde yazar.

18. ‘Uyan Ufuk uyan.’ Fişinin kelimeleri gösterildiğinde okur-söylendiğinde yazar.

19. ‘Işık ılık süt iç.’ Fişinin kelimeleri gösterildiğinde okur-söylendiğinde yazar.

20. ‘Oya okula koş.’ Fişinin kelimeleri gösterildiğinde okur-söylendiğinde yazar.

21. ‘Ümit üzüm yer.’ Fişinin kelimeleri gösterildiğinde okur-söylendiğinde yazar.

22. ‘bu masa-şu pencere-işte kapı-tahta-sıra.’ Kelime ve söz öbeklerini söylendiğinde yazar.

23. ‘bu masa-şu pencere-işte kapı-tahta-sıra.’Kelime ve söz öbeklerinin kelimeleri karşılaştırıldığında okur-söylendiğinde yazar.

24. Sekiz temel fiş cümlesinin heceleri karıştırıldığında okur-söylendiğinde yazar.

25. ‘bu masa-şu pencere-işte kapı-tahta-sıra.’kelime ve söz öbeklerinin heceleri karıştırıldığında okur-söylendiğinde yazar.

26. ‘Hasan hasta oldu.’Fişini gösterildiğinde okur-söylendiğinde yazar.

27. ‘Güler gazete okuyor.’Fişini gösterildiğinde okur-söylendiğinde yazar.

28. ‘Jale bu baraj.’ Fişini gösterildiğinde okur-söylendiğinde yazar.

29. ‘Zafer oyun oynadı.’ Fişini gösterildiğinde okur-söylendiğinde yazar.

30. ‘Zafer oyun oynadı. Fişini gösterildiğinde okur-söylendiğinde yazar.

31. ‘Hasan hasta oldu.’ ‘Güler gazete okuyor. ‘Jale bu baraj.’ ‘Zafer oyun oynadı. ‘Yücel yazı yaz.’Fişlerinin kelimeleri karıştırıldığında okur-söylendiğinde yazar.

32. ‘Hasan hasta oldu.’ ‘Güler gazete okuyor. ‘Jale bu baraj.’ ‘Zafer oyun oynadı. ‘Yücel yazı yaz.’Fişlerinin heceleri karıştırıldığında okur-söylendiğinde yazar.

33. ‘Yere çöp atma’ Fişini gösterildiğinde okur-söylendiğinde yazar.

34. ‘Şenay türkü söyledi.’ Fişini gösterildiğinde okur-söylendiğinde yazar.

35. ‘Yere çöp atma’ Fişinin kelimeleri gösterildiğinde okur-söylendiğinde yazar.

36. ‘Yere çöp atma’ Fiş cümlesinin heceleri karıştırıldığında okur-söylendiğinde yazar.

37. ‘Dayım düğüne gitti.’ Fişini gösterildiğinde okur-söylendiğinde yazar.+

38. ‘Şenay türkü söyledi.’ Fişinin kelimeleri karıştırıldığında okur-söylendiğinde yazar.

39. ‘Şenay türkü söyledi.’ Fiş cümlesinin heceleri karıştırıldığında okur-söylendiğinde yazar.

40. ‘Elif fidan dik sula.’ Fişini gösterildiğinde okur-söylendiğinde yazar.

41. ‘Dayım düğüne gitti.’ Fişinin kelimeleri karıştırıldığında okur-söylendiğinde yazar.

42. ‘Dayım düğüne gitti.’ Fiş cümlesinin heceleri karıştırıldığında okur-söylendiğinde yazar.

43. Bu bağ bizim.’ Fişini gösterildiğinde okur-söylendiğinde yazar.

44. ‘Elif fidan dik sula.’ Fişinin kelimeleri karıştırıldığında okur-söylendiğinde yazar.

45. ‘Elif fidan dik sula.’ Fiş cümlesinin heceleri karıştırıldığında okur-söylendiğinde yazar.

46. ‘Abla köpek havladı.’ Fişini gösterildiğinde okur-söylendiğinde yazar.

47. ‘Bu bağ bizim.’ Fişinin kelimeleri karıştırıldığında okur-söylendiğinde yazar.

48. ‘Bu bağ bizim.’ Fişinin heceleri karıştırıldığında okur-söylendiğinde yazar.

49. ‘Çetin yeşil ışıkta geç.’ Fişini gösterildiğinde okur-söylendiğinde yazar.

50. ‘Abla köpek havladı.’ Fişinin kelimeleri karıştırıldığında okur-söylendiğinde yazar.

51. ‘Abla köpek havladı.’ Fişinin heceleri karıştırıldığında okur-söylendiğinde yazar.

52. ‘Çetin yeşil ışıkta geç.’ Fişinin kelimeleri karıştırıldığında okur-söylendiğinde yazar.

53. ‘Çetin yeşil ışıkta geç.’ Fişinin heceleri karıştırıldığında okur-söylendiğinde yazar.

54. s-y-t-k-z-m-ş-l-g-d-f-b-p-r-n-ç-v-c-h-j-ğ harfleriyle oluşturulmuş açık heceleri gösterildiğinde okur-söylendiğinde yazar.

55. Açık hecelerden oluşmuş cümle ve kelimeleri gösterildiğinde okur-söylendiğinde yazar.

56. r-ş-k-t-l-m-ç-n-y-s-f-p-z-v-h-j-g-b-ğ-c-d harfleriyle oluşturulmuş kapalı heceleri gösterildiğinde okur-söylendiğinde yazar.

57. Basit kelime-cümle-metin gösterildiğinde okur-söylendiğinde yazar.

58. Metin okur-yazar.

59. Okuma – yazmayı hızlandırma çalışmaları yapar.

60.Okuduğu metni anlatır.
 

 
Etiketler: Zihinsel, engelli, bireylere, okuma, yazma, öğretimi,
Yorumlar
Yazarın Diğer Yazıları
11 Temmuz 2018
Dikkat ! Sanal Tehlikeyi Anladınız Mı?
17 Haziran 2018
Milli Eğitim Neden Sorunlar Yumağı ?
18 Mayıs 2018
Kocaeli'de Özel Okullarda Patlama
23 Nisan 2018
ETKİLİ İNSANLARIN 7 ALIŞKANLIĞI
17 Nisan 2018
YOKSA ÇOCUĞUM OTİZMLİ Mİ ? İŞTE SİZE OTİZMİN 9 BELİRTİSİ
09 Nisan 2018
ASPERGER SENDROMU İLE OTİZM ARASINDAKİ FARKLAR NELER?
13 Ekim 2017
Otizm Kitap Önerilerimiz-2017
28 Haziran 2017
Kötülüğe Kötülükle mi Karşılık Vermeliyiz ?
22 Haziran 2017
Çocuklarımızın Sadece İsteklerinimi Karşılıyoruz..
07 Mayıs 2017
İKİYÜZLÜ İNSANLAR ÇİFT TARAFLI KESEN BİR KILICA BENZER
29 Nisan 2017
DOSTMUSUN ARKADAŞMISIN ?
25 Nisan 2017
SAHİ VEFA NEDİR ?
17 Nisan 2017
Yorgunum Dostlar Yorgun
15 Nisan 2017
Hacı Rüştü Çayevinden Selamlar
17 Şubat 2017
Şiddet Her Yerde ! çaresi nerede
28 Ocak 2017
Yarıyıl tatilini iyi değerlendirmek için velilere öneriler!
07 Ocak 2017
Sarıkamış Şehitleri’ne
29 Aralık 2016
Üçlü Filtre
19 Aralık 2016
SANA GÖRE BİZ NASIL ÖLÜRÜZ?
07 Aralık 2016
Zihinsel Engellilik Önlenebilir mi ?
08 Ekim 2016
Eğitime Yeni Sistemmi Geliyor amanım
06 Ağustos 2016
Bizi Kış Uykusundan Uyandırdığınız İçin Teşekkürler
16 Temmuz 2016
15 TEMMUZ, TÜRKİYE’NİN 11 EYLÜLÜDÜR
15 Haziran 2016
Kanada'da da bir Kars olduğunu biliyor musunuz?
04 Mayıs 2016
İşte Size Kocaeli'nin Hemşehri Haritası
27 Nisan 2016
Kan bağı mı, gönül bağı mı?
25 Nisan 2016
24 Nisan Tehciri ve Ramil Seferov Kimdir?
28 Mart 2016
Çocuklarınızla Oyun Oynayın
09 Mart 2016
Rehabilitasyon Merkezleri Ne Yapar Ne Yapmaz ?
08 Şubat 2016
TV klipleri ve reklamları çocuklar neden ilgi ile izler?
24 Ocak 2016
Şubat Yarıyıl Tatili Kılavuzu
13 Ocak 2016
ŞEHİR YAŞAMI VE HEMŞERİ DERNEKLERİ
01 Ocak 2016
MUTLU YILLAR
14 Kasım 2015
Düşünmeden yapamıyorum diyorsanız doğru yoldasınız
30 Ekim 2015
Kars’ın Kurtuluşu ve Kâzım Karabekir Paşa
19 Ekim 2015
Çocuklara Poğaça ve Kek Yedirmeyin!
25 Ağustos 2015
EĞİTİMDE YENİ ARAYIŞLAR
12 Ağustos 2015
Herkes Yorgun Herkes Tedirgin
07 Temmuz 2015
Dünya Çine ne zaman DUR diyecek?!
13 Haziran 2015
Seçmenden AK Parti’ye Uyarılar
02 Haziran 2015
Ben Seçimimi Yaptım Ya Siz ?
09 Mayıs 2015
Annelerimizin günü kutlu olsun...
05 Mayıs 2015
Unut(turul)duklarımız
11 Mart 2015
Bu yıl İstiklal Marşının kabulünün kaçıncı yılını kutluyoruz?
08 Mart 2015
Anlamanız için illaha yanmanız mı gerekirdi?
21 Ocak 2015
Sahi Kötü Karneden Kim Sorumlu?
19 Ocak 2015
TEOG'da Soruların Tamamını Yapan Kaç Öğrenci Var?
28 Aralık 2014
Gün Akif’i anlama günü
24 Aralık 2014
Yılbaşı ve Noel Arasında Fark Var mıdır ?
21 Aralık 2014
Bugün Benim Doğum Günüm
07 Aralık 2014
Ölüm bir kardelendir Sarıkamışta
01 Aralık 2014
3 ARALIK DÜNYA ÖZÜRLÜLER GÜNÜ
23 Kasım 2014
24 KASIM ÖĞRETMENLER GÜNÜMÜZ
09 Kasım 2014
Zihinsel Engellilik Önlenebilir Mi ?
09 Kasım 2014
Zihinsel Engelliliğin Nedenleri
09 Kasım 2014
Zihinsel Engellilik Nedir ?
05 Kasım 2014
Eğitim Üzerine Bir Yazı
01 Kasım 2014
Özel Çocuk Velisi Olma ve Kabullenme Evreleri
26 Ekim 2014
MÜSLÜMAN UYGUR VE DOĞU TÜRKİSTAN TÜRKLERİ
25 Ekim 2014
Mavi kapak sahtekarlığı
24 Ekim 2014
Yeni Hicri yılımız kutlu olsun
22 Ekim 2014
Sadece İzmit'te mi Şimdi ise Her yerde ! Özel ders tuzağı !
10 Ekim 2014
ORTADOĞUYLA İMTİHANIMIZ
17 Eylül 2014
Neyi paylaşamıyoruz anlamıyorum
13 Eylül 2014
Okul Fobisine Dikkat Edelim
07 Eylül 2014
Uyum Programı Öncesinde Ailelere Önemli Tavsiyeler
06 Eylül 2014
Dershaneler faydalı mı zararlı mı?
27 Ağustos 2014
Özel Eğitim Nedir?
24 Ağustos 2014
Öfke Kontrolü
18 Ağustos 2014
Milli Eğitim Penceresinden Özel Eğitim 2
18 Ağustos 2014
Milli Eğitim Penceresinden Özel Eğitim 1
07 Ağustos 2014
Arada Bir Burnunuzdan Kıl Aldırın ...
07 Ağustos 2014
Bizi Ne Hale Getirdiler!
07 Ağustos 2014
TAVSİYELER
07 Ağustos 2014
Çocuğum Beni Dinlemiyor?
07 Ağustos 2014
ŞİDDET VE ÇOCUKLARIMIZ
04 Ağustos 2014
Çuvalı Asla Unutmayın
02 Ağustos 2014
Seçim üslubu ve Eğri Minare
27 Temmuz 2014
Bu Bayramda Hüzünlüyüz
26 Temmuz 2014
İki Yoldan Biri
12 Temmuz 2014
Müslüman Coğrafyasının Yahudilerle İmtihanı
07 Temmuz 2014
Olaylara Bakış Açımız
01 Temmuz 2014
İyimserlik, kötümserlik, güven bunalımı
28 Haziran 2014
Kars'ın Turistik ve Tarihi Yerleri
28 Haziran 2014
HAYAT KAHVEYE BENZER
15 Haziran 2014
Bu Adam Benim Babam..!
12 Haziran 2014
Karne Sendromu
08 Haziran 2014
SİZ YANLIŞ ANLAŞILAN MISINIZ? YOKSA YANLIŞ ANLAYAN MI?
01 Haziran 2014
Teyo Emminin Gogoçu (Dürümü)
26 Mayıs 2014
HIRS VE İYİ NİYETİN HİKAYESİ
18 Mayıs 2014
Geçen Zaman ve Biz
11 Mayıs 2014
Rahatsız mı oldunuz...
27 Nisan 2014
Aile ve Çocuk Eğitimi
17 Nisan 2014
Eğitim Yaşama Sevincinin Adıdır
13 Nisan 2014
Müslümanlar Neden Geri Kaldı?
04 Nisan 2014
Çocuğum Beni Dinlemiyor?
04 Nisan 2014
Yenilenen Mesaj, Büyüyen İmaj
04 Nisan 2014
İnsanda Güven Bunalımı?
04 Nisan 2014
İyimserlik, kötümserlik, güven bunalımı
02 Nisan 2014
Nisan Dünya Otizm Farkındalık Ayı-Otizmin Farkına Varın
30 Mart 2014
Okullar Açılırken…
30 Mart 2014
Ben senin yaşındayken…
30 Mart 2014
Engelli rapor yönetmeliğinde yapılan değişiklikler neler getirdi?
30 Mart 2014
Kayıtsız Şartsız Sevgi
30 Mart 2014
Hayat Penceremiz Ne Kadar Temiz?
24 Mart 2014
İLKYAZ (NEVRUZ) BAYRAMI
17 Mart 2014
18 Mart Çanakkale Zaferi
30 Ekim 2012
Engelli Ailesine Yönelik Eğitimin Önemi, Gereği, Nedenleri
Haber Yazılımı